أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
507
قانون ( فارسى )
خوردن از بد بدترش مىكند . اگر زخم در پهناى پىرگ باشد بايد از آن رگ خون گرفت و از پيامدش نترسيد . مثلا حتى اگر ببينى كه بيمار از خونگيرى غش مىكند ، باز هم خون بگير و به حد كافى بگير ! بايد بستر بيمار در جاى مرطوب باشد . درحالىكه درد و ورم هست ، روغن بر اندامان نزديك به ورمكرده بمال ! اگر پىرگ زخمى در قسمتهاى بالايى تن است و ورم كرده و درد دارد و زخم در پهناى رگ است ، به قصد فرونشاندن ورم سر و گردن بيمار را روغنمالى كن ! و اگر زخم پىرگ پايينهاى بدن است ، زهار و بيخ ران و اطراف ساق پاها را روغن بمال ! فصل دوم علاج زخم و قرحه در پىرگها براى خوب كردن زخم پىرگ سقز درخت بنه بهترين دارو است . اگر آسيبديده كودك يا زن است و يا بيمار مزاج بسيارتر دارد ، سقز درخت بنه را خشكيده و ساييده با كمى روغن زيتون بر جاى زخمى گذارند كافى است . و اگر جاى گذاشتن دارو بسيار خشك است ، داروى مذكور با داروى چسبان مخلوط باشد كه بر آن بچسبد . و اگر صمغ درخت صنوبر به جاى سقز درخت بنه باشد ، براى علاج ترمزاجان خوب است . اگر انسان آسيبديدهاى كه زخم در پىرگ دارد ، خشكمزاج است و گوشت بدنش سفتتر است ، همراه با سقز درخت بنه - كه بر زخم مىگذارى - شير گياه شير سگ مخلوط باشد . در اندازه و چگونگى شير گياه شير سگ دقت كن ! چگونگى مزاج و سيماى بيمار را به دقت بررسى كن ! آيا شير گياه سگ كهنه باشد ؟ تازه باشد ؟ كم باشد يا زياد ؟ برحسب مزاج بيمار سيمايش « سحنه : هيئت و رنگ » آن را تعيين كن و با سقز درخت بنه مخلوط گردان و بر زخم بگذار ! اگر دارو مرهم تركيبى است و شير گياه شير سگ را در آن وارد مىكنى و داروى مذكور تازه است و كهنه نشده است ، مقدارش يك دوازدهم داروى مرهم باشد . اگر مىخواهى شير گياه شير سگ با سقز درخت بنه يا با دارويى - در اثر - شبيه به سقز بنه مخلوط باشد ، مقدار شير گياه شير سگ يك سوم كل دارو باشد . اگر به جاى شير گياه شير سگ شيرهء لبانه را با سقز بنه يا با مرهم مخلوط كنى بسيار اثربخشتر مىشود و اثرى شگفتآور دارد . صمغ انگدان ، سكبينه و گاوشير ( جواشير ) نيز براى وارد كردن در داروى گذاشتنى بر زخم پىرگ بسيار قوى و خوبند . اگر داروى كمتوانتر بخواهى ، داروهاى زير را مورد استفاده قرار ده ! بورك ، كف بورك و گوگرد با روغن زيتون كه در اندازهء لازم گرم باشد ، چلغوز كبوتر ، نمك چينى ، هر دارويى كه رطوبتبرچين باشد ، زاج ، خاكستر خالص مس ، سرنج « از قلعى و سفيداب سوخته بهم مىرسد - تحفه » و حب طلا .